Höşmerim ve peynir helvası, Türk mutfağının zengin tatlı çeşitlerinden ikisi olarak karşımıza çıkar. Her ne kadar her ikisi de peynir içerse de, içerikleri ve yapılış şekilleri bakımından belirgin farklılıklar gösterirler. Bu iki tatlının özellikle malzemeleri, pişirme yöntemleri ve tat profilleri, onları birbirinden ayıran en önemli unsurlardır. Geleneksel lezzet meraklıları için bu farkları anlamak, her bir tatlının kendine has özelliklerini keşfetmek açısından önemlidir.
Höşmerim ve peynir helvası aynı tatlılar değildir, ancak her ikisi de peynir kullanılarak yapılan geleneksel Türk tatlılarıdır .
Temel farklar şunlardır: